Federaal Gelijkekansenbeleid
Op deze pagina vindt u meer informatie over het federaal Gelijkekansenbeleid.

Federale actoren voor het gelijkekansenbeleid

In de federale regering is Staatssecretaris Zuhal Demir bevoegd voor het gelijkekansenbeleid. Daarnaast is zij ook bevoegd voor Armoedebestrijding, Personen met een beperking, en Wetenschapsbeleid,  belast met Grote Steden.

Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen (IGVM) is de federale overheidsinstelling die de gelijkheid van vrouwen en mannen wil beschermen en bevorderen en elke vorm van discriminatie en ongelijkheid op basis van geslacht bestrijden. Het Instituut werkt rond diverse actiedomeinen op gebied van gendergelijkheid in het kader van zijn wettelijke opdrachten.

Het Adviescomité voor de Maatschappelijke emancipatie is een raadgevend comité van de Kamer van Volksvertegenwoordigers.

De Raad van de Gelijke Kansen voor Mannen en Vrouwen is een federaal adviesorgaan dat op verzoek of op eigen initiatief rapporten kan opstellen, onderzoeken uitvoeren, maatregelen voorstellen, voorlichting en informatie verschaffen inzake gelijke kansenbeleid. De Vrouwenraad neemt een bestuursfunctie op in deze Raad.

De Adviesraad Gender en Ontwikkeling (ARGO) wil de regering adviseren en bijdragen aan een betere integratie van gender in het Belgische ontwikkelingsbeleid en de standpunten die België inneemt op het internationale niveau. De federale adviesraad brengt de expertise samen van de academische wereld, de Vrouwenraden, ngo's en het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen. De Vrouwenraad is vertegenwoordigd in het bestuur van ARGO.

Het Platform BE Gender groepeert diverse organisaties uit het maatschappelijk middenveld - (ngo's, vakbonden, universiteiten en vrouwenorganisaties -  en wordt gecoördineerd door 11.11.11. Samen werken zij briefings, voorstellen, standpunten en analyses uit over gender en ontwikkeling. BE-Gender wil daarmee de beleidsmakers politiek beïnvloeden en zoekt daarvoor ook samenwerking met andere netwerken die lokaal, nationaal of internationaal actief zijn op vlak van gender en ontwikkeling.

Gender mainstreaming strategie

Op 12 januari 2007 heeft België de wet gender mainstreaming aangenomen om de gelijkheid tussen vrouwen en mannen te bevorderen door de genderdimensie te integreren in de Belgische federale beleidslijnen en structuren. Gender mainstreaming is een wettelijke verplichting.

Het Instituut voor de Gelijkheid van vrouwen en mannen geeft op zijn website meer uitleg over het doel, de wetgeving en de toepassing van de gender mainstreaming strategie. Het Instituut heeft in dit kader een uitgebreide Handleiding gender mainstreaming in de Belgische federale overheid uitgewerkt waarop de ambtenaren van de federale diensten, de leden van de beleidscellen en de federale mandatarissen zich kunnen inspireren. U vindt er ook uitleg over de gendertest en de gendernota die verplicht zijn door de wet gender mainstreaming en over gender budgeting.

Recente relevante beleidsdocumenten

Het Nationaal Actieplan ter bestrijding van alle vormen van gendergerelateerd geweld 2015-2019

Eind 2015 boeken we vooruitgang op het vlak van de strijd tegen geweld: op 3 december keurt de plenaire zitting van de Kamer het Verdrag van Istanbul goed, de laatste stap voor de ratificatie door België van dit  Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld. Op 14 maart maakt België die ratificatie officieel bekend, op 1 juli wordt dit verdrag van kracht in ons land.

Op 10 december 2015 stelt Staatssecretaris voor Gelijke Kansen Elke Sleurs het vijfde NAP tegen gendergerelateerd geweld voor, het Nationaal ActiePlan ter bestrijding van alle vormen van gendergerelateerd geweld | 2015-2019, dat voor een groot deel gebaseerd is op het Verdrag van Istanbul. Voor het eerst focust dit NAP ook op seksueel geweld.

M/V wordt M/V/X

In 2015 keurde de Raad van Europa een richtlijn goed die stelt dat transgenders - personen van wie de genderidentiteit en/of de genderexpressie niet overeenkomt met het geboortegeslacht - de keuze moeten hebben om zich zelf te omschrijven als man (M), vrouw (V) of als X.

Vanaf 18 december 2015 wordt in vacatures voor de federale overheidsdiensten de traditionele M/V-melding uitgebreid tot M/V/X. Met deze aanpassing wil de federale overheid het belang van genderneutraliteit bij aanwervingen expliciet onderstrepen.

De Vlaamse overheid van haar kant besliste in juni 2015 om de afkortingen m/v niet aan te passen maar voortaan gewoon weg te laten. 

Het eerste halfjaarlijks verslag van het federaal plan gender mainstreaming

Uit dit verslag dat de Ministerraad van 4 maart 2016 op voorstel van de Staatssecretaris voor Gelijke Kansen goedkeurt blijkt dat verscheidene FOD's coördinatiestructuren rond gender mainstreaming opgezet hebben. Er werden adviezen uitgewerkt over de integratie van de genderdimensie in bepaalde beleidslijnen, zoals de genderanalyse van de financiële gevolgen van koppels die uiteengaan (gehuwden en samenwonenden), het plan ter bestrijding van de mensenhandel en het plan armoedebestrijding. Daarnaast organiseerde het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen een opleiding rond de integratie van de genderdimensie voor de leden van de interdepartementale coördinatiegroep (ICG).

De algemene beleidsnota gelijke kansen 2014-2019 van 2 december 2014 ziet 5 aandachtspunten voor het federaal gelijkekansenbeleid: gendergerelateerd geweld, gendermainstreaming, gendergelijkheid op de arbeidsmarkt, Beijing +20 en de instrumenten in de strijd tegen discriminatie.

De algemene beleidsnota  - Gelijke kansen van 4 november 2015 (p. 35-50) besteedt prioritair aandacht aan vier thema’s i.v.m. de gelijkheid tussen vrouwen en mannen:

  1. Een daadwerkelijk gender mainstreamingsbeleid  met het federaal plan gender mainstreaming dat door de Ministerraad van 24 juli 2015 werd goedgekeurd als basis en de vraag aan de federale ministers naar veel meer naar geslacht uitgesplitste statistieken vooral in functie van de gendertest die in luik 3 van de RIA (Regelgevingsimpactanalyse) zit;
  2. De strijd tegen discriminatie op het werk met een nationaal actieplan ter bestrijding van discriminatie van vrouwen op het werk (bestrijden van de loonkloof, het glazen plafond, de ondervertegenwoordiging van vrouwen in topfuncties, de betere verdeling van zorgtaken, genderstereotypering en de betere combinatie van arbeid en gezin) en een actieplan Gendergelijkheid op het werk; de opvolging van de loonkloofwet.
  3. De aanpak van geweld tegen vrouwen via het Nationaal actieplan (NAP) ter bestrijding van alle vormen van gendergerelateerd geweld 2015-2019.
  4. Een ambitieus internationaal beleid met de uitvoering van:
  • de besluiten van de VN-Commissie over het Statuut van de Vrouw (CSW);
  • de 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling en de daartoe behorende duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (DOD’s) vooral dan DOD 5 (Achieve gender equality and empower all women and girls) en de integratie van de genderdimensie in de andere DOD’s;
  • het tweede Nationaal Actieplan inzake Vrouwen, Vrede en Veiligheid 2013-2016 (VN-Resolutie 1325).

Enkele vaststellingen en bedenkingen van de Vrouwenraad bij deze beleidsnota:

  • De beleidsnota bouwt verder op de nota’s van vorige regeringen wat voor een continuïteit zorgt.
  • De inleiding bij het deel over Gelijke kansen heeft het over racisme, seksuele intimidatie, homofobie.... maar niet over 'seksisme'. De term seksisme komt niet voor in de beleidsnota.
  • Het federaal plan gender mainstreaming geeft per federale minister een opsomming van enkele beleidslijnen die prioritair het onderwerp zullen uitmaken van een integratie van de genderdimensie maar wij vinden dat dit plan ook best in samenhang met de gewesten/gemeenschappen wordt bekeken want de complexiteit van ongelijkheden v/m overstijgt de communautaire grenzen. Er zal worden gerapporteerd aan de ministerraad over de uitvoering van dit federaal plan. Wij suggereren dat dit plan als basis kan dienen voor het tussentijds verslag en het verslag van de regering aan het parlement aan het eind van deze legislatuur over het beleid dat gevoerd werd overeenkomstig de doelstellingen van de vierde Wereldconferentie van Peking in 1995. Parallel met de verdere uitwerking van meer naar geslacht uitgesplitste statistieken vragen we dit ook voor de genderindicatoren;
  • De voorbereiding van het actieplan ter bestrijding van discriminatie van vrouwen op het werk zal wel in samenhang bekeken worden met de deelstaten (werk en onderwijs). Er komt nochtans meer bij kijken: bijvoorbeeld kinderopvang (welzijn) en beeldvorming (media)…

Download documenten :
Federaal gelijkekansenbeleid 2016 - Initiatieven van de regering