Vrouwenraad in vogelvlucht

1892 – Oprichting van de eerste feministische organisatie in België

De eerste feministische organisatie in België werd in 1892 opgericht onder de naam ‘La Ligue du Droit des Femmes’. De directe aanleiding voor de oprichting van deze ‘liga voor het recht van vrouwen’ was de zogenaamde zaak Popelin.

Marie Popelin was de eerste vrouwelijke doctor in de rechten toen ze in 1888 de toelating vroeg om te werken als advocaat aan de balie van Brussel. Dat werd haar geweigerd, niet op grond van een bestaande wet maar omwille van haar vrouw-zijn. Verbitterd en verontwaardigd om dit onrecht richtte Marie Popelin samen met haar advocaat Louis Franck en Isala Van Diest (de eerste vrouwelijke arts in België) de liga voor vrouwenrechten op.

1897 – Internationaal Feministisch Congres

Marie Popelin was ook heel actief in de internationale feministische beweging. In 1897 organiseerde ze het Internationaal Feministisch Congres in Brussel.

Daar riepen afgevaardigden van de Internationale Vrouwenraad de vrouwen van België op om hun krachten te bundelen in een nationaal overlegorgaan.

1902 – Eerste poging tot oprichting nationaal overlegorgaan

Een eerste poging in die richting werd gedaan in 1902 door de oprichting van L’ Union Féministe Belge. Die organisatie wilde een gemeenschappelijk front van vrouwen worden, over politieke en filosofische strekkingen heen. Dit initiatief kende echter weinig succes en werd al snel afgevoerd.

1905 – Conseil National des Femmes Belges

In 1905 slaagde Marie Popelin er wél in om de verschillende Belgische feministische strekkingen samen te brengen in één organisatie: de ‘Conseil National des Femmes Belges’ (CNFB).

In zijn beginjaren was de CNFB hoofdzakelijk een koepel van burgerlijke feministische groeperingen. Zij verenigden vooral vrouwen uit het Brusselse (Franstalig) hoofdstedelijke milieu die zich wilden inzetten voor de rechten van de vrouw zonder zich openlijk te bekennen tot een partijpolitieke of ideologische strekking.

Na verloop van tijd gingen echter steeds meer Vlaamse vrouwen en verenigingen deelnemen aan de activiteiten van de CNFB. In de jaren ’60 en ’70 groeide de CNFB uit tot een werkelijk pluralistische koepel van Belgische vrouwenbewegingen, vooral omdat ook de grote socialistische en katholieke vrouwenbewegingen zich erbij aansloten.

1974 – De Nationale Vrouwenraad van België, Nederlandstalige afdeling


In 1974 vertaalde de groeiende Vlaamse aanwezigheid zich in een nieuwe structuur. De CNFB bleef nationaal maar werd opgesplitst in twee onderafdelingen: de Nationale Vrouwenraad van België – Nederlandstalige afdeling (NVR) en de Conseil National des Femmes Belges – branche francophone (CNFB).

1979 – Onafhankelijke Nederlandstalige en Franstalige organisatie


In 1979 vervelde deze Belgische structuur verder in een onafhankelijke Vlaamse en een Franstalige organisatie, die echter wel bleven samenwerken.

Vrouwenraad en haar voorzitters

Voorzitter sinds 2020: Meron Knikman

Meron Knikman was reeds 2 jaar vice-voorzitter van de Vrouwenraad, en vervult sinds 2020 de rol van voorzitter in deze organisatie. Meron Knikman houdt intersectionaliteit hoog in het vaandel neemt de organisatie mee in de zoektocht naar een inclusieve invulling van feminisme. Zij zegt hier over: “Ik wil alle aspecten van vrouw-zijn onder de aandacht brengen: het maakt heel veel uit of je hoogopgeleid bent of niet, of je een migratieachtergrond hebt of niet, of je werk hebt of niet, of je een hoofddoek draagt… Ik hoop dat we al die aspecten kunnen meenemen en dat het bij wijze van spreken niet enkel gaat over het glazen plafond. Dat is superbelangrijk, maar als je niet eens een job kan krijgen omwille van discriminatie heb je weinig aan dat debat over de loonkloof of het glazen plafond.”

1974: Lily Boeykens

Lily Boeykens werd de eerste NVR-voorzitter in 1974. Met uitzondering van een kort voorzitterschap van Violette Vansteelandt (1979-1982) leidde zij de Vrouwenraad jarenlang  met hart en ziel tot in 1992. Het is dankzij haar grote inzet dat de organisatie uitgegroeid is tot een grote koepel van vrouwenorganisaties. Zij was ook heel actief op internationaal vlak, legde contacten met de VN-Commissie Status van de Vrouw en met de Europese Commissie Rechten van de Vrouw.

1992: Mieke Van Haegenoren

In 1992 nam Mieke Van Haegendoren het voorzitterschap over van de koepel met een nieuwe naam: Nederlandstalige Nationale Vrouwenraad. Zij werkte verder aan de structurele uitbouw van de Vrouwenraad, het aantal aangesloten verenigingen verdubbelde naar 40. Onder invloed van o.a. de jonge wetenschap ‘vrouwenstudies’ en extra aandacht voor de wetenschappelijke invalshoek groeiden onze standpunten uit tot sterk gefundeerde dossiers. In 1996 werd onze naam verder ingekort tot Nederlandstalige Vrouwenraad.

1999: Francy Van der Wildt

In 1999 werd Francy Van der Wildt verkozen tot nieuwe voorzitter. Onder haar leiding versterkte de Vrouwenraad zijn samenwerking met andere groepen die ijveren voor gelijke kansen. Ook andere organisaties uit het middenveld werden benaderd om het principe van gelijkheid tussen vrouwen en mannen volledig ingang te doen vinden. Als voorzitster van de Vrouwenraad streefde Francy Van der Wildt naar verjonging en verbreding, zowel bij de leden als in het bestuur en de staf. Verscheidene vrouwenverenigingen (inclusief zij die werkten vanuit een migratieachtergrond) sloten zich aan. Ook de viering van 100 jaar Vrouwenraad in 2005 werd een groot succes.

2008: Katlijn Malfliet

In 2008 nam Katlijn Malfliet de voorzittersfakkel over. Onder haar leiding focuste de Vrouwenraad vooral op drie pijlers: gelijkheid, solidariteit en vrede. Daarnaast wilde de Vrouwenraad uitgroeien tot een belangrijke speler in het maatschappelijke debat, als partner in het middenveld maar evenzeer als opiniemaker in de media. Katlijn Malfliet kon slechts één termijn uitdoen als voorzitter van de Vrouwenraad omdat zij in de loop van haar eerste mandaat benoemd werd tot decaan van de Faculteit Sociale Wetenschappen, en zo meteen de allereerste vrouwelijke decaan aan de KULeuven werd.

2012: Magda De Meyer

Magda De Meyer volgde eind november 2012 Katlijn Malfliet op als voorzitter van de Vrouwenraad. Zij komt op voor een meer inclusieve vrouwenbeweging. Zij heeft altijd al veel aandacht gehad voor vrouwenrechten, hier en in de rest van de wereld. Magda De Meyer is ervan overtuigd dat de Vrouwenraad nog steeds broodnodig is, zeker voor de kwetsbare vrouwen in onze samenleving en wereldwijd: “De Vrouwenraad moet vrouwen verenigen over de grenzen heen van kleur, taal, ideologie of overtuiging, en moet dapper genoeg zijn om de blijvende wantoestanden en onrechtvaardigheden aan te klagen.”