Obstetrisch geweld
Onder obstetrisch geweld verstaan we elke vorm van grensoverschrijdend gedrag of geweld tijdens de zwangerschap, de bevalling of gynaecologische zorg.
Obstetrisch geweld kan vele vormen aannemen. Het geweld kan fysiek zijn. Enkele voorbeelden zijn een onnodige vaginale knip, hechting zonder verdoving, weigeren of net opdringen van epidurale verdoving.
Het kan ook om verbaal of psychisch geweld gaan: betuttelend of grof aanspreken van aanstaande moeders, schuldgevoelens aanpraten, geen tijd laten om vragen te stellen. Maar het kan ook gaan om stigma en discriminatie op basis van etnische achtergrond of van leeftijd.
We kennen in ons land een goede geboortezorg. De expertise van de zorgverleners is hoog, maar dat neemt niet weg dat er grensoverschrijdende handelingen kunnen plaatsvinden.
Sommige grensoverschrijdende handelingen zijn zo ingeburgerd geraakt in de dagelijkse zorg dat zorgverleners ze niet altijd als grensoverschrijdend herkennen. Ook hoge werkdruk, personeelstekorten en een gebrek aan tijd kunnen het moeilijker maken om voldoende rekening te houden met de wensen en grenzen van elke patiënt.
Voor een derde van alle vrouwen* was bevallen een traumatische ervaring. Bij een grote groep vrouwen* heeft dat te maken met de weinig respectvolle behandeling door een zorgverlener. Die ervaringen kunnen ernstige gevolgen hebben voor moeder en kind, maar treffen ook de partner, vrienden en familie. Traumatische bevallingservaringen kunnen uitmonden in een negatief zelfbeeld, ontwrichting van de relatie met de partner, of hechtingsproblemen met de baby.
Sommige vrouwen* krijgen te kampen met een posttraumatische stressstoornis, vergelijkbaar met wat zich na een verkrachting kan voordoen. Anderen ontwikkelen een intense angst om nog eens te bevallen of beslissen zelfs nooit meer zwanger te worden.
Sinds 2024 maakt de Vrouwenraad deel uit van de Coalitie Gender en Gezondheid, gefinancierd door Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen, onder leiding van het Plateforme citoyenne pour une naissance respectée.
De aanbeveling van de interfederale werkgroep over gynaecologisch en obstetrisch grensoverschrijdend gedrag en geweld stelt prioritaire maatregelen voor om een ambitieus beleid ter bestrijding en preventie van dit gendergerelateerde geweld te voeren.
Belangrijke aandachtspunten voor de Vlaamse context blijven:
- de basis- en voortgezette opleiding van studenten en professionals in de seksuele en reproductieve gezondheidszorg versterken op het vlak van respectvolle en inclusieve zorg en met naleving van de patiëntenrechten
- de patiënten op een begrijpelijke en inclusieve manier informeren over hun rechten en hen betrekken als actieve partners
- de intervisie en ondersteuning voor professionals uitbouwen
- in het geval van gynaecologisch en obstetrisch geweld: bemiddelingsmechanismen versterken, net als het specifieke aanbod aan hulpverlening
Meer info
Obstetrisch geweld tast de rechten en het welzijn aan van vrouwen* tijdens de zwangerschap, de bevalling en de postpartumperiode.
De Vrouwenraad vraag daarom om wetenschappelijk onderzoek dat obstetrisch geweld in België in kaart brengt. Zo kan deze vorm van geweld sneller herkend worden en kunnen we de nodige stappen zetten om kwaliteitsvolle, respectvolle en vrouwgerichte zorg te bieden. Het volledige Vrouwenraaddossier over obstetrisch (2020) geweld kan je hier lezen.
