Kinderopvang
De kinderopvangsector klaagt al jaren de slechte werkomstandigheden aan. De werkdruk is hoog en de lonen zijn laag. Daardoor vallen werknemers uit en is het moeilijk om nieuw personeel te vinden. Het tekort aan plaatsen in de kinderopvang neemt daardoor verder toe en sommige crèches sluiten zelfs de deuren. Concreet vond meer dan een derde van de ouders in 2022 geen plaats. Heel wat ouders komen daardoor in de problemen. Bij gebrek aan opvang moeten ze thuisblijven van het werk of kunnen ze niet naar een sollicitatiegesprek of opleiding. Kinderopvang heeft ook een belangrijke opvoedkundige en sociale functie en is een middel in de strijd tegen armoede.
We weten dat vrouwen vaker dan mannen minder gaan werken om zorgtaken op te nemen. Dat heeft gevolgen voor de loopbaan en kansen van moeders op de arbeidsmarkt. Kortom, zonder kwaliteitsvolle kinderopvang zijn het vooral vrouwen die (terug) aan de haard belanden. Een toegankelijke en kwalitatieve kinderopvang is cruciaal om ouders de keuzevrijheid te bieden tussen thuisblijven of buitenshuis werken. Kinderopvang is bovendien extra belangrijk voor alleenstaande ouders en gezinnen in kansarmoede.
Kinderopvang is bovendien extra belangrijk voor alleenstaande ouders en gezinnen in kansarmoede. De Vrouwenraad vraagt betere arbeidsomstandigheden en -voorwaarden voor wie in de kinderopvang werkt. Enkel dan kan de job aantrekkelijk worden om werknemers – vrouwen én mannen – in de sector te houden en nieuwe mensen aan te trekken.
Wat veranderde er op 1 april 2024?
De nieuwe voorrangsregels maken van kinderopvang een voorrecht in plaats van een recht. De Vlaamse Regering paste de voorrangsregels aan in de ‘trap 2’- opvang (ouders betalen een verschillend bedrag naargelang hun inkomen).
Driekwart van alle kinderen gaat naar zo’n soort opvang. Ouders die samen gemiddeld minstens 80% werken of een beroepsopleiding volgen, krijgen nu voorrang.
Een gezin waarbij de ene ouder 50% werkt en de andere ouder 100%, krijgt dus geen voorrang. Denk bijvoorbeeld aan gezinnen waarin iemand deeltijds werkt in de schoonmaak, zorg of kinderopvang. In zulke sectoren is deeltijds werk heel gebruikelijk. Pleegkinderen en kinderen die al broers of zussen in diezelfde opvang hebben, krijgen wel nog voorrang.
Wie valt er allemaal uit de boot?
Voorheen moest elke kinderopvang proberen 20% van de plaatsen vrij te houden voor gezinnen in een kwetsbare situatie. Met de nieuwe regels daalt dit aantal naar maximum 10% en komen alleenstaande ouders of gezinnen met een laag inkomen niet meer in aanmerking voor zulke plaatsen. Die zijn nu enkel bedoeld voor gezinnen in “een moeilijke gezondheids- of welzijnssituatie”.
De combinatie van langdurig plaatsgebrek en de strenge nieuwe voorrangsregels verhogen de drempels voor een grote groep ouders. Vooral vrouwen die halftijds werken zullen dit voelen. Door de nieuwe regels zullen vrouwen minder kunnen werken, of helemaal moeten stoppen met hun werk omdat er geen opvang meer zal zijn voor hun kind. En zonder kinderopvang is het dan ook weer erg moeilijk om te gaan solliciteren. De redenering dat deze maatregel meer mensen aan het werk zou krijgen, houdt dus geen steek. Het tegendeel zal gebeuren: je moet voltijds werken voor een plek in de kinderopvang, maar je kan niet gaan solliciteren omdat je geen kinderopvang hebt.
De nieuwe regels zetten bovendien sectoren zoals zorg en kinderopvang, waar 90% van de contracten deeltijds zijn, onder druk. Ook de sectoren met seizoensarbeid of wisselende werkroosters zullen geconfronteerd worden met werknemers die geen opvang vinden voor hun kind.
We did it!
Het Grondwettelijk Hof floot de Vlaamse regering terug in de Kinderopvangzaak, nadat een twintigtal organisaties een verzoekschrift indienden. Op 30 april 2026 vernietigde het Hof de discriminerende voorrangsregels omdat ze in strijd zijn met het gelijkheidsbeginsel.
