EU-richtlijn
EU-richtlijn tegen geweld op vrouwen
In 2024 keurde de Europese Unie een nieuwe richtlijn goed om geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld te bestrijden. Voor het eerst komt er EU-wetgeving specifiek over dit thema die alle 27 lidstaten verplicht om strengere wetgeving en betere ondersteuning voor slachtoffers te voorzien. De richtlijn bouwt daarmee voort op gelijkheid en non-discriminatie als belangrijke grondrechten binnen de Europese Unie.
België moet de richtlijn tegen 14 juni 2027 omzetten in regelgeving. Ook Vlaanderen moet zijn beleid en maatregelen dus aanpassen aan de nieuwe Europese regels.
Waarom is deze richtlijn nodig?
Geweld tegen vrouwen is nog steeds wijdverspreid in de EU:
- 1 op de 3 vrouwen maakt fysiek of seksueel geweld mee
- 1 op de 8 vrouwen werd slachtoffer van seksueel geweld door iemand anders dan een (ex-)partner
- 1 op de 5 vrouwen werd slachtoffer van seksueel geweld door een partner, naaste of huisgenoot
- 1 op de 3 vrouwen (en 2 op de 5 jonge vrouwen) maakt grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer mee
- Slechts 1 op de 8 vrouwen doet aangifte
Wat moet Vlaanderen concreet doen?
De EU-richtlijn vraagt om een doortastender beleid op verschillende vlakken:
- Duidelijke wetgeving: Vlaanderen moet de EU-definities van geweld volgen en sterker inzetten op het aanpakken van gedwongen huwelijken, genitale verminking en cybergeweld.
- Betere bescherming van slachtoffers: Slachtoffers moeten op snelle en gepaste hulp kunnen rekenen. Daarvoor is een betere doorverwijzing naar hulpdiensten nodig en een bredere risico-inschatting. Extra inspanningen zijn nodig om de 24u bereikbaarheid van de hulplijn 1712 te garanderen.
- Bijzondere aandacht moet gaan naar kinderen die slachtoffer of getuige zijn van geweld tegen vrouwen en intrafamiliaal geweld.
Preventie:
- Primaire preventie: Vlaanderen moet investeren in langdurige bewustmakingscampagnes en sensibilisering, om geweld te voorkomen. Educatieve programma’s moeten deel uitmaken van de leerdoelen in de verschillende graden van het onderwijs.
- Secundaire preventie: Als we geweld op tijd opsporen, kunnen we verdere escalatie voorkomen.
- Tertiaire preventie: We moeten interventieprogramma’s voor daders verder uitrollen. Er moet ook meer bewustmaking komen rond het begrip toestemming. Sensoa heeft met zijn vlaggensysteem (hoe reageren op seksueel grensoverschrijdend gedrag?) een belangrijke rol hierin te spelen.
- Opleiding voor professionals: Politie, justitie, zorgverleners en onderwijspersoneel moeten trainingen volgen over gendergerelateerd geweld.
- Betere gegevensverzameling: De richtlijn vraagt om betere en meer vergelijkbare gegevens over geweld. De Vrouwenraad pleit daarom voor een aparte rubriek ‘gendergerelateerd geweld’ op de website van Statistiek Vlaanderen. De verzamelde gegevens moeten voortaan het geslacht, de leeftijdsgroep (kind/volwassene) van het slachtoffer en de dader, en de relatie tussen het slachtoffer en de dader vermelden. Als we statistieken over gendergerelateerd geweld nauwkeuriger maken, kan ook het beleid en de hulpverlening beter worden afgestemd.
Om deze EU-richtlijn naar beleid te vertalen, is samenwerking tussen overheden, middenveldorganisaties en hulpverleningsinstanties noodzakelijk. Enkel zo kunnen we gendergerelateerd geweld structureel bestrijden en slachtoffers de bescherming en steun bieden die ze nodig hebben.
