femicide

Femicide (of feminicide) is de meest extreme vorm van gendergerelateerd geweld.

Het is een haatmisdrijf tegen vrouwen waarbij vrouwen worden gedood specifiek omdat ze vrouw zijn. Het is meestal het tragisch eindpunt van een langere weg van intrafamiliaal geweld.

Feminicide-wet

Sinds 2023 is de Feminicidewet van kracht in België. Daardoor is er nu een wettelijk kader voor femicide en gendergerelateerde doding. De wet erkent feminicide als strafverzwarende omstandigheid en zorgt er ook voor dat er nu gegevens worden bijgehouden.

Dat is belangrijk om beter zicht te krijgen op de omvang en het gendergerelateerde karakter van deze dodingen. Daarnaast voorziet de wet maatregelen rond preventie en risico-inschatting en versterkt ze de rechten van slachtoffers.

Ook voor politie en justitie worden specifieke procedures voorzien. Het verplicht ook een opleiding voor politie en magistraten over gendergerelateerd geweld.

Het benoemen van femicide erkent het structurele geweld tegen vrouwen en zendt een belangrijk signaal aan politie, parket én samenleving.

Daarnaast regelt de wet instrumenten ter preventie en risicotaxatie. Ook geeft de wet duiding over slachtofferrechten en specifieke procedures voor politie en justitie. Als laatste verplicht het een opleiding voor politie en magistraten over gendergerelateerd geweld.

De Feminicide-wet definieert drie soorten femicide.

Intieme feminicide: Moord door partner
Niet-intieme feminicide: Moord door onbekende
Indirecte feminicide: Onopzettelijke doding van een vrouw als gevolg van langdurig geweld

Cijfers over feminicide in België

In afwachting van volledige officiële cijfers baseren we ons onder meer op cijfers van Stop Feminicide, een initiatief van feministische organisaties. Doordat deze cijfers gebaseerd zijn op berichtgeving in de media, geven ze geen volledig beeld van de werkelijke omvang van de problematiek.

Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen werkt volop aan een registratiesysteem voor femicides.

Hoe femicide aanpakken?

Het is cruciaal om de verantwoordelijkheid van femicide niet bij het slachtoffer te leggen. Heel wat praktische, emotionele en maatschappelijke factoren maken het zeer moeilijk om een gewelddadige, toxische relatie te beëindigen. Verschillende factoren kunnen het moeilijk maken om een gewelddadige relatie te verlaten. Denk aan angst, psychologische manipulatie, financiële afhankelijkheid of de zorg voor kinderen. Ook schaamte en de geleidelijke normalisering van geweld kunnen een rol spelen. Een belangrijke eerste stap kan zijn om het geweld te (h)erkennen, om iemand te vertrouwen, en contact op te nemen met professionele hulp.

We moeten ook kijken naar de bredere maatschappelijke context. Aan de basis van gendergerelateerd geweld liggen immers patriarchale structuren, ongelijke machtsrelaties en stereotype ideeën rond mannelijkheid en vrouwelijkheid. Er is ook nood aan mannelijke rolmodellen die tonen hoe je op een gezonde en geweldloze manier met conflicten kan omgaan.