Cybergeweld
We hebben met z’n allen voortdurend een scherm in onze handen dat ons met slechts één klik eindeloze digitale mogelijkheden biedt. Informatie opzoeken, creaties delen en met elkaar in contact staan is eenvoudiger dan ooit. Maar we staan niet altijd stil bij de nieuwe valkuilen die al die online mogelijkheden met zich meebrengen.
Seksisme en gendergerelateerd geweld zetten zich online verder, vaak uitvergroot en anoniemer dan in de offline wereld. Digitale ontwikkelingen bieden kansen, maar kennen ook een duidelijke keerzijde: vrouwen* worden online vaker dan mannen beoordeeld op hun uiterlijk en krijgen vaker te maken met haatspraak en bedreigingen.
Onder cybergeweld verstaan we:
“Elke daad van gendergerelateerd geweld tegen een vrouw die geheel of gedeeltelijk wordt gepleegd, ondersteund of verergerd door het gebruik van ICT, zoals mobiele telefoons en smartphones, internet, sociale media-platforms of e-mail, omdat ze een vrouw is of dat vrouwen onevenredig treft.”
– Dubravka Šimonović, VN speciale rapporteur voor geweld op vrouwen
Cybergeweld tegen vrouwen kent vele vormen en verschilt van offline geweld door factoren zoals anonimiteit, grenzeloze verspreiding en het ontbreken van fysiek contact. Deze digitale kenmerken maken het geweld hardnekkiger, moeilijker te bestrijden en extra schadelijk voor slachtoffers.
Rechts zie je de ingezette bedreigingstactieken in percentages door The Economist.
Gevolgen
Dit online geweld heeft ernstige gevolgen voor de fysieke, mentale en emotionele gezondheid van vrouwen*. Het ondermijnt hun zelfvertrouwen, leidt tot angst, stress en zelfcensuur en kan zelfs leiden tot isolatie en depressie. Cybergeweld vormt daarmee niet alleen een persoonlijk probleem, maar ook een structurele bedreiging voor fundamentele vrijheden zoals privacy, veiligheid en vrije toegang tot informatie. Bovendien beperkt het de participatie van vrouwen in de digitale ruimte en staat gelijkheid en rechtvaardigheid in de weg.
Impact van cybergeweld op jonge vrouwen in cijfers door Plan international
- 7% ondervond moeilijkheden om een baan te vinden
- 42% heeft minder zelfvertrouwen
- 19% kreeg al problemen met vrienden of familie
- 24% voelt zich fysiek onveilig
- 18% kreeg al problemen op school
Motieven
Online geweld tegen vrouwen wordt gevoed door zowel persoonlijke als structurele motieven zoals seksisme, racisme, patriarchale overtuigingen, en haat tegen LGBTQIA+-personen. Intersectionele factoren zoals huidskleur, leeftijd, seksuele oriëntatie of sociale status verhogen het risico. Het doel is vaak om vrouwen te controleren en patriarchale machtsverhoudingen te behouden.
Recht zie je de vermoede motieven voor online geweld naar sekse in percentages door Pew Research Centre.
Plegers
Zowel mannen als vrouwen kunnen daders en slachtoffers zijn van cybergeweld. Vaak zijn de daders mensen uit de directe omgeving, zoals ex-partners, familieleden of collega’s. Maar steeds vaker gaat het om onbekenden die alleen, in groep of georganiseerd handelen.
Rechts zie je delatie van de dader(s) met de jonge vrouwen in percentages door Plan International.
Oplossingen
Online geweld tegen vrouwen is een verlengstuk van genderongelijkheid en seksisme in de offline wereld. Om de strijd tegen online geweld tegen vrouwen aan te gaan, moeten we de krachten bundelen. Beleidsmakers moeten wetgeving aanscherpen zodat daders verantwoordelijk kunnen worden gehouden en slachtoffers betere bescherming krijgen. Technologiebedrijven moeten hun verantwoordelijkheid nemen door actiever op te treden tegen haatdragende content en misbruik, en door effectieve hulpmiddelen aan te reiken waarmee slachtoffers zichzelf kunnen beschermen. Ook educatie speelt een cruciale rol: jongeren bewust maken van de impact van online geweld en hen leren hoe ze respectvol en ethisch kunnen handelen in digitale omgevingen is essentieel.
Alleen door gezamenlijke inspanningen kunnen we bouwen aan een digitale wereld waarin iedereen zich veilig voelt en waar gelijkheid, respect en menselijke waardigheid centraal staan.
Lees ons volledig rapport rond online geweld op vrouwen in de politiek en het openbare leven.
Internationale Regelgeving
Er bestaat heel wat internationale regelgeving die handvaten biedt om online geweld tegen vrouwen aan te pakken en te voorkomen. De Vrouwenraad bundelde deze in een uitgebreid rapport dat dient als belangrijke inspiratiebron en referentiekader voor Belgische en Vlaamse beleidsmakers. Het rapport schetst de basisprincipes en fundamentele rechten zoals verankerd binnen de Verenigde Naties, de Raad van Europa en de Europese Unie, en belicht relevante Europese wetgeving voor de bestrijding en preventie van cybergeweld tegen vrouwen in al hun diversiteit.
“We recognize now that violence against women in politics is not only a threat to women, but also a threat to democracy.”
– Madeleine K. Albright
Hulp bij cybergeweld
Ben je zelf slachtoffer van geweld of ken je iemand die slachtoffer is? Dan vind je op de informatiepagina over geweld de juiste hulplijnen.
Educatief materiaal
Het IGVM, instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen heeft heel wat informatie verzameld en zelfs een toolkit ontwikkeld rond digitaal seksueel geweld.
