We leven in een tijdperk waarin we allemaal een scherm in de hand hebben en slechts één klik verwijderd zijn van eindeloze digitale mogelijkheden. Informatie opzoeken, creaties delen en met elkaar in contact staan is eenvoudiger dan ooit. Maar smartphones, sociale media, online fora en constante berichtgeving brengen ook nieuwe valkuilen met zich mee. Seksisme, misogynie en gendergerelateerd geweld zetten zich online verder, vaak uitvergroot en anoniemer dan in de offline wereld. Digitale ontwikkelingen bieden kansen, maar kennen ook een duidelijke keerzijde: vrouwen* worden online vaker dan mannen beoordeeld op hun uiterlijk en zijn vaker het doelwit van haatspraak, kwetsende berichten en bedreigingen.
Illustraties door Julie Pernet (via The European Women’s Lobby)
Dit online geweld heeft ernstige gevolgen voor de fysieke, mentale en emotionele gezondheid van vrouwen. Het ondermijnt hun zelfvertrouwen, leidt tot angst, stress en zelfcensuur en kan zelfs resulteren in isolatie en depressie. Cybergeweld vormt daarmee niet alleen een persoonlijk probleem, maar ook een structurele bedreiging voor fundamentele vrijheden zoals privacy, veiligheid en vrije toegang tot informatie. Het beperkt bovendien de participatie van vrouwen in de digitale ruimte en staat gelijkheid en rechtvaardigheid in de weg.
Om de strijd tegen online geweld tegen vrouwen aan te gaan, moeten we de krachten bundelen. Beleidsmakers moeten wetgeving aanscherpen zodat daders verantwoordelijk kunnen worden gehouden en slachtoffers betere bescherming krijgen. Technologiebedrijven moeten hun verantwoordelijkheid nemen door actiever op te treden tegen haatdragende content en misbruik, en door effectieve hulpmiddelen aan te reiken waarmee slachtoffers zichzelf kunnen beschermen. Ook educatie speelt een cruciale rol: jongeren bewust maken van de impact van online geweld en hen leren hoe ze respectvol en ethisch kunnen handelen in digitale omgevingen is essentieel.
Alleen door gezamenlijke inspanningen kunnen we bouwen aan een digitale wereld waarin iedereen zich veilig voelt en waar gelijkheid, respect en menselijke waardigheid centraal staan.
Onderzoek en vaststellingen
“Elke daad van gendergerelateerd geweld tegen een vrouw die geheel of gedeeltelijk wordt gepleegd, ondersteund of verergerd door het gebruik van ICT, zoals mobiele telefoons en smartphones, internet, sociale media-platforms of e-mail, omdat ze een vrouw is of dat vrouwen onevenredig treft.”
– Dubravka Šimonović, VN speciale rapporteur voor geweld op vrouwen
Manifestaties
Cybergeweld tegen vrouwen kent vele vormen en verschilt van offline geweld door factoren zoals anonimiteit, grenzeloze verspreiding en
het ontbreken van fysiek contact. Deze digitale kenmerken maken het geweld hardnekkiger, moeilijker te bestrijden en extra schadelijk voor slachtoffers.
Ingezette bedreigingstactieken in percentages door The Economist
Motieven
Online geweld tegen vrouwen wordt gevoed door zowel persoonlijke als structurele motieven zoals seksisme, racisme, patriarchale overtuigingen, en haat tegen LGBTQ+-personen. Intersectionele factoren zoals huidskleur, leeftijd, seksuele oriëntatie of sociale status verhogen het risico. Het doel is vaak om vrouwen te controleren en patriarchale machtsverhoudingen te behouden.
Vermoede motieven voor online geweld naar sekse in percentages door Pew Research Centre
Plegers
Zowel mannen als vrouwen kunnen daders en slachtoffers zijn van cybergeweld. Vaak zijn de daders mensen uit de directe omgeving, zoals ex-partners, familieleden of collega’s. Maar steeds vaker gaat het om onbekenden die alleen, in groep of georganiseerd handelen.
Relatie van de dader(s) met de jonge vrouwen in percentages door Plan International
Impact
Online geweld tegen vrouwen is een verlengstuk van genderongelijkheid en seksisme in de offline wereld. Beide versterken elkaar en ondermijnen wereldwijd de rechten en vrijheden van vrouwen. Cybergeweld belemmert hun deelname aan de digitale samenleving en tast fundamentele rechten aan. Het is geen op zichzelf staand probleem, maar een structurele bedreiging voor gelijkheid en rechtvaardigheid.
Impact van cybergeweld op jonge vrouwen in cijfers door Plan international
- 7% ondervond moeilijkheden om een baan te vinden
- 42% heeft minder zelfvertrouwen
- 19% kreeg al problemen met vrienden of familie
- 24% voelt zich fysiek onveilig
- 18% kreeg al problemen op school
Cybergeweld is een obstakel voor vrouwen in de politiek en het openbare leven
“We recognize now that violence against women in politics is not only a threat to women, but also a threat to democracy.”
– Madeleine K. Albright
Illustraties door Julie Pernet (via The European Women’s Lobby)
Lees de vaststellingen en aanbevelingen. Lees meer over de cijfers in het uitgebreide dossier cybergeweld.
Hulp bij cybergeweld
Ben je zelf slachtoffer van geweld of ken je iemand die slachtoffer is? Vind hier meer informatie.
Gebruik(te) je geweld tegenover derden of ken je iemand die geweld gebruikt? Vind hier meer informatie.
Ben je een omstaander van geweld? Vind hier meer informatie.
Educatief materiaal
Het IGVM, instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen heeft heel wat informatie verzameld en zelfs een toolkit ontwikkeld rond digitaal seksueel geweld. Naar de toolkit. Lees meer over cybergeweld
Gerelateerde thema’s
Geweld
De Vrouwenraad zet zich in om de vele verschillende vormen van geweld tegen vrouwen te bestrijden. Vrouwen zijn structureel vaker het slachtoffer van partnergeweld, geweld binnen de familiale sfeer, seksueel geweld vóór de leeftijd van 18 jaar en seksueel grensoverschrijdend gedrag door volwassenen. *dit beeld werd gemaakt door Laura Smekens
Lees meer
Openbare ruimte
Vrouwen zijn vaak het slachtoffer van geweld en discriminatie in de openbare en in de online ruimte. Aan meisjes wordt geleerd dat de gedeelde ruimte toch eerder van jongens is. Denk aan sportpleintjes, waar jongens voetballen en meisjes dikwijls vanaf de zijlijn toekijken. Vrouwen voelen zich vaker onveiliger dan mannen wanneer ze ’s avonds naar huis gaan. De openbare ruimte is niet genderneutraal. Dit kan en moet anders.
Lees meerDelen
